چرا پوست صورت جوش می‌زند؟ بررسی علت‌های آکنه صورت در بزرگسالی
چرا پوست صورت جوش می‌زند؟ بررسی علت‌های آکنه صورت در بزرگسالی
آکنه صورت معمولا از یک عامل واحد شروع نمی‌شود؛ بسته شدن منافذ، افزایش تولید سبوم، تجمع سلول‌های مرده، تغییرات هورمونی و التهاب، مجموعه‌ای هستند که می‌توانند زمینه ایجاد جوش را فراهم کنند. جوش زیر پوستی صورت هم اغلب زمانی شکل می‌گیرد که مواد داخل فولیکول مو راه خروج طبیعی پیدا نکنند و التهاب در عمق پوست ایجاد شود.
مهم‌ترین علت‌های آکنه صورت؛ از منافذ بسته تا هورمون‌ها
مهم‌ترین علت آکنه، ترکیب چند فرایند در فولیکول مو و غدد چربی است. وقتی تولید سبوم افزایش پیدا کند و سلول‌های مرده به شکل غیرطبیعی در دهانه فولیکول جمع شوند، منفذ بسته می‌شود. در ادامه، محیط مناسبی برای التهاب و افزایش فعالیت باکتری‌های مرتبط با آکنه ایجاد می‌شود. نتیجه می‌تواند از یک برجستگی کوچک تا جوش‌های ملتهب و عمیق باشد.
1. تغییرات هورمونی
هورمون‌های آندروژنی می‌توانند غدد چربی را فعال‌تر کنند و مقدار سبوم را افزایش دهند. به همین دلیل، آکنه در دوران بلوغ بسیار شایع است؛ اما این داستان فقط به نوجوانی محدود نمی‌شود.
در زنان، تغییرات هورمونی اطراف قاعدگی، بارداری، دوران پیش‌یائسگی و یائسگی یا شروع و قطع بعضی روش‌های هورمونی پیشگیری می‌تواند با تشدید جوش همراه باشد. آکنه‌ای که بیشتر در قسمت پایین صورت، چانه و خط فک دیده می‌شود، در برخی زنان الگوی هورمونی دارد.
2. ژنتیک
نوع پوست و استعداد ابتلا به آکنه تا حدی تحت تأثیر ژنتیک است. سابقه خانوادگی، مخصوصاً وجود آکنه شدید یا عمیق در بستگان نزدیک، می‌تواند احتمال بروز انواع شدیدتر را افزایش دهد.
3. محصولات نامناسب پوست و مو
گاهی مشکل از خود پوست نیست؛ چیزی که هر روز روی پوست می‌زنیم می‌تواند منافذ را بیشتر مسدود کند. بعضی کرم‌ها، ضدآفتاب‌ها، محصولات آرایشی و حتی فرآورده‌های مو در افراد مستعد آکنه باعث تشدید جوش می‌شوند.
برای پوست مستعد آکنه، بهتر است سراغ محصولاتی با برچسب non-comedogenic یا oil-free بروید؛ یعنی محصولاتی که احتمال انسداد منافذ را کمتر می‌کنند.
4. استرس
استرس به‌تنهایی توضیح کامل آکنه نیست، اما می‌تواند در افراد مستعد، وضعیت جوش‌ها را بدتر کند. افزایش برخی هورمون‌ها در شرایط استرس می‌تواند فعالیت غدد چربی و التهاب را تحت تأثیر قرار دهد.
5. اصطکاک و فشار مداوم
ماسک، کلاه، بند تجهیزات ورزشی، لباس یا هر چیزی که مرتب روی پوست فشار و اصطکاک ایجاد کند، در بعضی افراد می‌تواند به بروز نوعی آکنه موسوم به acne mechanica کمک کند.
جوش زیر پوستی صورت چرا ایجاد می‌شود؟
جوش زیر پوستی صورت اغلب زمانی شکل می‌گیرد که فولیکول مو با سبوم و سلول‌های مرده مسدود شود و التهاب در عمق پوست باقی بماند. به همین دلیل ممکن است فرد برجستگی‌ای را لمس کند که سر سفید یا سیاه مشخصی ندارد.
در نوع کومدونال، برجستگی‌ها اغلب کوچک، هم‌رنگ پوست و بدون التهاب شدید هستند. اما بعضی ضایعات عمیق‌تر می‌توانند دردناک، متورم و ملتهب شوند و به شکل ندول یا کیست ظاهر شوند.
یکی از اشتباه‌های مهم این است که فرد تصور می‌کند چون جوش سر ندارد، باید با فشار دادن یا سوزن زدن آن را بیرون بیاورد. این کار می‌تواند التهاب را بیشتر کند و احتمال لک و اسکار را افزایش دهد.
برای تشخیص دقیق‌تر باید به شکل، عمق، تعداد و محل ضایعات توجه کرد. جوش‌های ریز و هم‌رنگ پوست روی پیشانی ممکن است بیشتر با کومدون‌های بسته ارتباط داشته باشند؛ در حالی که توده‌های عمیق و دردناک در چانه یا خط فک می‌توانند الگوی متفاوتی داشته باشند. برای خرید کرم پودر تیوپی گابرینی گابرینی مدل Derma کلیک کنید.
آیا جوش زیر پوستی همان آکنه کیستی است؟
نه همیشه. جوش زیر پوستی در گفتار روزمره برای چند نوع ضایعه استفاده می‌شود. بعضی از آن‌ها کومدون بسته هستند و بعضی دیگر ضایعات التهابی عمیق‌تری مانند ندول یا کیست محسوب می‌شوند. این تفاوت مهم است، چون روش برخورد با یک برجستگی کوچک غیرالتهابی با یک ضایعه عمیق و دردناک یکسان نیست.
آیا تغذیه، استرس و محصولات پوستی باعث آکنه می‌شوند؟
بعضی عوامل سبک زندگی می‌توانند آکنه را در افراد مستعد تشدید کنند، اما نمی‌توان هر جوشی را به یک ماده غذایی یا یک عادت نسبت داد. شواهد درباره رژیم غذایی نشان می‌دهد که الگوهای غذایی با شاخص گلیسمی بالا ممکن است در برخی افراد با افزایش جوش همراه باشند، اما شواهد هنوز آن‌قدر قطعی نیست که یک رژیم غذایی واحد را درمان آکنه بدانیم.
برخی مطالعات نیز ارتباطی میان مصرف شیر گاو و آکنه گزارش کرده‌اند، در حالی که برای ماست و پنیر چنین ارتباطی به شکل مشابه ثابت نشده است. بنابراین حذف گسترده گروه‌های غذایی بدون دلیل مشخص، تصمیم مناسبی برای همه افراد نیست.
| عامل | ارتباط با آکنه | نکته مهم |
|---|---|---|
| هورمون‌ها | زیاد | به‌خصوص در بلوغ و برخی الگوهای آکنه بزرگسالی |
| ژنتیک | قابل توجه | سابقه خانوادگی خطر را افزایش می‌دهد |
| استرس | تشدیدکننده | بیشتر در افراد مستعد دیده می‌شود |
| محصولات چرب | ممکن است منافذ را مسدود کنند | انتخاب نوع non-comedogenic کمک‌کننده است |
| خوراکی‌های با شاخص گلیسمی بالا | احتمال تشدید | شواهد هنوز کامل نیست |
| شیر گاو | احتمال ارتباط در برخی افراد | حذف آن برای همه ضروری نیست |
| شست‌وشوی بیش از حد | می‌تواند پوست را تحریک کند | تمیز کردن شدید راه‌حل آکنه نیست |
از طرف دیگر، شستن مکرر و خشن صورت یا استفاده از اسکراب‌های زبر لزوما پوست را بهتر نمی‌کند و می‌تواند تحریک پوستی را بیشتر کند. مراقبت منطقی یعنی پاک کردن آلودگی و چربی اضافه، بدون اینکه سد پوستی را تحت فشار قرار دهیم.
در نتیجه، برای پیدا کردن محرک شخصی بهتر است به الگوی جوش‌ها توجه کنید؛ مثلا آیا بعد از مصرف یک ماده غذایی خاص، استفاده از محصول جدید یا دوره‌ای از استرس شدید، تعداد ضایعات بیشتر می‌شود؟
کرم برای جوش صورت چه ترکیباتی داشته باشد؟
کرم برای جوش صورت باید بر اساس نوع آکنه و وضعیت پوست انتخاب شود؛ یک محصول واحد برای همه انواع جوش بهترین انتخاب نیست. از ترکیبات موضعی شناخته‌شده می‌توان به رتینوئیدها، بنزوئیل پراکسید، اسید سالیسیلیک و اسید آزلائیک اشاره کرد.
آداپالن از رتینوئیدهای موضعی است که به باز شدن منافذ و کاهش تشکیل کومدون‌ها کمک می‌کند و در بسیاری از برنامه‌های درمانی آکنه جایگاه مهمی دارد. اسید سالیسیلیک نیز به باز کردن منافذ و جدا شدن سلول‌های مرده کمک می‌کند.
بنزوئیل پراکسید بیشتر برای کاهش باکتری‌های مرتبط با آکنه و التهاب استفاده می‌شود. در درمان‌های ترکیبی، استفاده همزمان از گروه‌های مختلف دارویی می‌تواند چند مسیر ایجاد آکنه را هدف قرار دهد. اسید آزلائیک گزینه دیگری است که می‌تواند روی منافذ، التهاب و لک‌های باقی‌مانده پس از آکنه اثر داشته باشد.
- برای پوست مستعد آکنه، محصولات non-comedogenic انتخاب کنید.
- چند ماده فعال قوی را از همان روز اول با هم شروع نکنید.
- تحریک، خشکی و پوسته‌ریزی شدید نشانه این نیست که محصول «حتماً دارد بهتر عمل می‌کند».
- جوش‌ها را فشار ندهید.
- برای آکنه متوسط تا شدید، درمان خودسرانه طولانی‌مدت با آنتی‌بیوتیک مناسب نیست.
- در بارداری، استفاده از رتینوئیدهای موضعی نیاز به اجتناب و مشورت پزشکی دارد.
در آکنه شدید، عمیق یا مقاوم، متخصص پوست ممکن است درمان‌های خوراکی یا هورمونی و در موارد خاص ایزوترتینوئین را بررسی کند. انتخاب این درمان‌ها به وضعیت فرد، شدت آکنه و عوامل خطر بستگی دارد. برای خرید پد آرایشی تخم مرغی بیوتی بلندر کلیک کنید.
چه زمانی آکنه صورت نیاز به بررسی پزشک دارد؟
وقتی جوش‌ها عمیق، دردناک، گسترده یا مقاوم هستند، مراجعه به متخصص پوست اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ مخصوصا زمانی که جای جوش در حال شکل‌گیری است. آکنه شدید می‌تواند اسکار دائمی ایجاد کند و درمان زودتر می‌تواند از پیشرفت آن جلوگیری کند.
بررسی پزشکی همچنین در آکنه‌ای که ناگهان در بزرگسالی شروع شده اهمیت دارد. در زنان، شروع یا تشدید قابل توجه جوش همراه با بی‌نظمی قاعدگی یا افزایش موهای زائد می‌تواند نیازمند بررسی عوامل هورمونی باشد؛ البته صرفا وجود آکنه به معنی وجود یک بیماری هورمونی نیست.
همچنین اگر بعد از شروع یک داروی جدید، جوش‌ها به شکل واضح بیشتر شده‌اند، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد. بعضی داروها می‌توانند آکنه را به‌عنوان عارضه ایجاد یا تشدید کنند و بهتر است موضوع با پزشک تجویزکننده مطرح شود.
- درد قابل توجه
- جوش‌های بزرگ و عمیق
- ایجاد اسکار یا فرورفتگی
- تداوم آکنه با وجود مراقبت مناسب
- شروع ناگهانی و شدید در بزرگسالی
- درگیری گسترده صورت، سینه یا پشت
- تأثیر قابل توجه آکنه بر زندگی روزمره و اعتمادبه‌نفس
در چنین شرایطی، به جای عوض کردن مداوم محصولات پوستی، بهتر است علت و نوع آکنه مشخص شود. درمان آکنه زمانی منطقی‌تر می‌شود که هم ضایعات موجود کنترل شوند و هم از ایجاد جوش‌های جدید جلوگیری شود.
سخن پایانی
آکنه معمولا حاصل کنار هم قرار گرفتن انسداد منافذ، افزایش سبوم، تغییرات هورمونی، التهاب و استعداد ژنتیکی است و عواملی مانند استرس، محصولات نامناسب و بعضی الگوهای غذایی می‌توانند آن را تشدید کنند.
مهم‌ترین نکته این است که هر برجستگی روی پوست یک نوع جوش نیست و درمان جوش زیر پوستی صورت با یک ضایعه عمیق و دردناک می‌تواند کاملا متفاوت باشد. از فشار دادن جوش‌ها و امتحان کردن همزمان چند محصول قوی خودداری کنید؛ به‌خصوص زمانی که پوست دچار التهاب و تحریک شده است.
شناخت علت آکنه صورت اولین قدم برای انتخاب مراقبت و درمان منطقی است. اگر جوش‌ها عمیق، دردناک، مکرر یا همراه با جای جوش هستند، به جای آزمون‌وخطای طولانی با محصولات مختلف، ارزیابی متخصص پوست می‌تواند مسیر درمان را کوتاه‌تر و دقیق‌تر کند.
سوالات متداول
چرا صورتم ناگهان پر از جوش شده است؟
شروع ناگهانی آکنه صورت می‌تواند با تغییرات هورمونی، استرس، محصولات جدید پوستی یا مو، بعضی داروها و عوامل دیگر ارتباط داشته باشد. اگر شدت جوش‌ها زیاد است یا همراه با تغییرات دیگری در بدن ایجاد شده، بررسی پزشکی ارزشمند است.
علت جوش زیر پوستی صورت چیست؟
جوش زیر پوستی صورت اغلب با مسدود شدن فولیکول مو توسط سبوم و سلول‌های مرده ارتباط دارد. تغییرات هورمونی، افزایش چربی پوست و بعضی محصولات مراقبتی می‌توانند در شکل‌گیری یا تشدید آن نقش داشته باشند.
آیا استرس باعث جوش صورت می‌شود؟
استرس می‌تواند در افرادی که زمینه آکنه دارند، تعداد یا شدت جوش‌ها را افزایش دهد. با این حال، استرس تنها علت آکنه نیست و معمولا مجموعه‌ای از عوامل در ایجاد آن نقش دارند.
آیا شیرینی باعث آکنه می‌شود؟
رژیم غذایی با شاخص گلیسمی بالا در برخی مطالعات با افزایش آکنه ارتباط داشته، اما شواهد هنوز قطعی نیست. بهتر است به جای حذف گسترده مواد غذایی، الگوی شخصی پوست خود را در طول زمان بررسی کنید.
آیا فشار دادن جوش زیر پوستی کار درستی است؟
خیر. دستکاری و فشار دادن ضایعات می‌تواند التهاب را بیشتر کند و احتمال لک یا اسکار را بالا ببرد. به‌خصوص ضایعات عمیق بهتر است دستکاری نشوند.
بهترین کرم برای جوش صورت چیست؟
یک محصول واحد برای همه افراد وجود ندارد. ترکیباتی مانند آداپالن، بنزوئیل پراکسید، اسید سالیسیلیک و اسید آزلائیک بسته به نوع آکنه می‌توانند در درمان موضعی به کار بروند. انتخاب ترکیب مناسب به شدت و نوع جوش و وضعیت پوست بستگی دارد.
منبع:
